آشنايي با علائم و مشخصات روي تاير اندازه نویسی تایر شاخص های بار، سرعت، باد تنظیم سیستم تعلیق و شاسی
رینگ کردن تایر و تیوب نگهداري و مراقبت از تاير بر روي رينگ يا در شرايط سرويس انبار داری تایر فشار باد تایر در مواقع خاص

اصول انتخاب تایـر

آشنايي با علائم و مشخصات روي تاير

تمام تايرهايي كه توسط شركت‌هاي داخلي و يا خارجي ساخته مي‌شوند داراي شكل نسبتاً مشابهي از علائم و نوشته‌هاي روي ديواره تاير هستند. يك نمونه از حكاكي روي ديواره تايرهاي سواري راديال در زير ملاحظه مي‌گردد. ذكر بيشتر اندازه‌ها و نوشته‌هاي زير از طرف موسسه ملي استاندارد اجباري بوده و به همين دليل اين علائم بر روي ديواره تايرهاي داخلي نيز ديده مي‌شوند.
1. اندازه تاير
در تمام تايرهاي باياس اندازه‌ها بر حسب اينچ بر روي ديواره تاير حك مي‌گردد. آنچه كه خيلي متداول است ذكر اندازه بيشترين پهناي تاير و اندازه قطر رينگ است. در تايرهاي راديال نيز همين اندازه‌ها ذكر مي‌شود ولي پهناي تاير بر حسب ميلي‌متر خواهد بود. مثلاً در تاير پيكاني 13-60/5، عرض تاير معادل 6/5 اينچ (14 سانتيمتر) و قطر رينگ 13 اينچ است. در صورتي كه در تاير مثلاً 215/65R-15 عرض تاير5/21 سانتيمتر و قطر رينگ 15 اينچ است. اندازه‌هاي فوق‌الذكر در يك مقطع عمودي از تاير در صفحه بعد نشان داده شده است.
2. نسبت منظر (Aspect Ratio)
نسبت منظر عبارت است از نسبت ارتفاع مقطع تاير به عرض مقطع تاير:
= نسبت منظر
مثلاً براي تاير 215/65R-15 نسبت ارتفاع مقطع تاير به عرض مقطع آن 65% مي‌باشد.
يا براي تاير پرايد: 165/65R13 نسبت ارتفاع مقطع تاير پرايد به عرض مقطع آن 65% مي‌باشد.
براي تاير دوو و ورنا: 175/70R13 نسبت ارتفاع مقطع تاير فوق به عرض مقطع آن 70% مي‌باشد.
براي تاير محور ديفرانسيل (محرك) كشنده‌ها: 315/80R22.5 نسبت ارتفاع مقطع به عرض مقطع معادل 80% مي‌باشد.
در تايرها تريلرهاي سه محور: 385/65R22.5 نسبت ارتفاع مقطع به عرض مقطع 65% است.
روند طراحي تايرها به سمت نسبت‌هاي منظر كمتر مي‌باشد. هر چه نسبت منظر كمتر باشد خودرو نسبت به سطح جاده پايداري بيشتر و نيز راننده كنترل بهتري خواهد داشت . با توجه به مراتب فوق در خودروهاي اسپرت و مسابقه‌اي نسبت منظر ممكن است حتي به 40% يا حتي كمتر نيز كاهش يابد.

تاير باياس و عبارت PR
يكي از مهمترين مواردي كه بر روي ديواره تاير باياس ديده مي‌شود، عبارت PR به معناي تعداد لايه معادل (Ply Rating) مي‌باشد. در نسل‌هاي ابتدايي تاير باياس از لايه كتاني استفاده مي‌شد و تعداد اين لايه‌ها بر روي ديواره تاير حك مي‌گرديد. مثلاً 16PR به مفهوم استفاده از 16 لايه كتاني در بدنه تاير بود. پس از اينكه لايه‌هاي نايلوني جايگزين لايه‌هاي كتاني گرديد، 16PR به معناي آن است كه تعداد لايه‌هاي نايلوني به كار رفته در تاير از نظر ميزان بار قابل تحمل، معادل با 16 لايه كتاني است، هر چند تعداد واقعي لايه‌ها كمتر باشد.

استانداردهاي تاير
با توجه به نقش حساس تاير در ايمني خودرو و سرنشينان آن، مي‌بايست توليد تاير بر اساس استانداردهاي جهاني معتبر صورت گيرد. در ايران نيز تاير از جمله محصولات صنعتي مشمول استاندارد اجباري است و از اين جهت، تايرهاي ساخت داخل بايد اجازه استفاده از علامت استاندارد ايران را داشته باشند. البته علاوه بر استاندارد ملي، استانداردهاي معتبر جهاني ديگري نيز در توليد تاير مورد توجه قرار مي‌گيرند كه استاندارد انجمن حمل و نقل آمريكا (DOT)‌ و استاندارد اروپا (E-Mark) از آن جمله‌اند.

اندازه ‌نويسي تاير

اندازه تايرها معمولاً بر حسب ميليمتر، اينچ و يا تركيبي از اين دو واحد نوشته و مشخص مي‌گردد. در رايج‌ترين روش اندازه‌ نويسي تايرهاي راديال، پهناي مقطع تاير، نسبت منظر و قطر رينگ مدنظر قرار مي‌گيرد. در برخي سيستم‌هاي اندازه ‌نويسي، شاخص‌هاي بار و سرعت نيز در كنار اندازه‌هاي مزبور درج مي‌گردد.
همچنين براي آنكه گروه‌بندي تاير از نظر تعلق به گروه سواري، وانتي و يا كاميوني مشخص گردد، قبل از اندازه تايرهاي سواري حرف P‌ (مخفف Passenger) به معناي سواري و در انتهاي اندازه تايرهاي وانتي حرف LT (مخفف Light Trauck) به معناي وانتي درج مي‌شود.
رايج‌ترين شيوه‌هاي اندازه ‌نويسي به شرح صفحات بعد ‌مي‌باشد.
 اندازه ‌نويسي تايرهاي باياس (10.00-20):
در مثال فوق 00/10 اندازه عرض مقطع اسمي تاير بر حسب اينچ، علامت "-" معرف ساختار باياس و عدد 20 اندازه قطر اسمي رينگ بر حسب اينچ مي‌باشد. اين نوع اندازه ‌نويسي براي تايرهاي سواري، وانتي و كاميوني باياس استفاده مي‌شود. در تايرهاي باياس نسبت منظر در محدوده 82 تا 100 قرار دارد.
 اندازه نويسي تايرهاي راديال سواري (195/65R15 91H):
در اين روش رايج‌ترين شيوه براي اندازه نويسي تايرهاي راديال سواري است، 195 نشان‌دهنده عرض مقطع اسمي تاير بر حسب ميليمتر، 65 نسبت منظر، R معرف ساختار راديال و عدد 15 قطر اسمي رينگ بر حسب اينچ مي‌باشد. همچنين در مثال فوق عدد 91 مبين شاخص بار و H‌ نشان‌دهنده شاخص سرعت تاير است.
 اندازه نويسي تاير راديال وانتي و كاميوني (11R22.5):
در اين روش عرض مقطع و قطر رينگ استفاده مي‌شود در مثال فوق 11 معرف عرض مقطع اسمي تاير بر حسب اينچ و 5/22 قطر اسمي رينگ بر حسب اينچ مي‌باشد. مجدداً يادآوري مي‌گردد كه براي تايرهاي وانتي عبارت LT در انتهاي اندازه تاير درج مي‌شود، مثل: 7.50R15LT لازم به ذكر است كه در تايرهاي وانتي و سنگين راديال نيز گاهي از اندازه نويسي تركيبي (مانند تاير سواري راديال) استفاده مي‌شود، مانند: 295/80R22.5 در اين مثال عدد 295 عرض مقطع اسمي تاير بر حسب ميليمتر، 80 نسبت منظر، R معرف ساختار راديال و 5/22 قطر اسمي رينگ بر حسب اينچ مي‌باشد.
 اندازه نويسي تاير بر اساس قطر تاير 10.50R15LT)×31):
در اين نوع اندازه نويسي كه عموماً براي تايرهاي راديال وانتي و نيمه سنگين استفاده مي‌شود، قطر تاير نيز در اندازه نويسي تاير مدنظر قرار مي‌گيرد. مثل تاير 10.50R15LT×31 كه در آن 31 نشان‌دهنده قطر اسمي تاير باد شده بر حسب اينچ، 50/10 عرض مقطع اسمي تاير بر حسب اينچ، R معرف ساختار راديال و 15 قطر اسمي رينگ بر حسب اينچ مي باشد. LT هم كه مخفف تاير وانتي است.
 اندازه نويسي بر حسب گروه‌‌بندي تاير
از آنجا كه برخي اندازه‌هاي تايرهاي سواري راديال با تايرهاي وانتي هم‌پوشاني دارند، براي مشخص كردن گروه تاير و تفكيك سواري از وانتي، قبل از درج اندازه با درج حروف P يا LT گروه تاير را مشخص مي‌كنند. البته واضح است كه از روي شاخص بار (Load Index) نيز مي‌توان نوع كاربرد را مشخص نمود و در واقع اين نوع علامت‌گذاري براي سهولت تشخيص مورد استفاده قرار مي‌گيرد. به عنوان مثال در P215/70R14، P مخفف سواري، 215 عرض مقطع اسمي بر حسب ميليمتر، 70 نسبت منظر، R معرف راديال و 14 قطر اسمي رينگ بر حسب اينچ است. در LT215/75R15، LT مخفف وانتي، 215 نشان‌دهنده عرض مقطع اسمي بر حسب ميليمتر، 75 نسبت منظر، R معرف ساختار راديال و 15 قطر اسمي رينگ بر حسب اينچ مي‌باشد.
همچنين در 185R14C، 185 عرض مقطع اسمي بر حسب ميليمتر، R ‌معرف ساختار راديال، 14 قطر اسمي رينگ بر حسب اينچ و C مخفف Commercial به مفهوم وانتي است.

ساحتار تایر بایاس و رادیال

علائم منقوش روي ديواره تاير

معمولاً روي ديواره تايرهايي كه بر اساس استاندارد توليد شده‌اند، مجموعه مشخصات تاير به شرح صفحات قبل با علائم و نشانه‌هاي توضيح داده شده نقش مي‌بندد تا مصرف‌كننده بتواند با آگاهي كامل از مشخصات تاير و متناسب با نياز ويژه خويش نسبت به انتخاب تاير مناسب اقدام نمايد
1. شاخص بار (Load Index): علامتگذاري تايرهاي راديال جديد از يك عدد به عنوان نشان‌دهنده حداكثر بار مجاز نيز استفاده مي‌شود كه به آن شاخص بار مي‌گويند (Load Index‌ يا LI) مثال: براي تاير 215/1565-96 v عدد شاخص بار 96 مي‌باشد.
عدد شاخص بار نشان‌دهنده اين است كه تاير چه مقدار بار را مي‌تواند تحمل كند. براي تعيين دقيق بار مجاز مي‌بايست از جدول ويژه‌اي كه به اين منظور وجود دارد استفاده نماييم. مثلاً براي تاير پرايد اگر به جدول مراجعه نماييم براي 77=LI به عدد 412 كيلوگرم مي‌رسيم يعني هر تاير پرايد مي‌تواند حداكثر 412 كيلوگرم بار را تحمل نمايد و براي تاير پژو 405: 185/65R14-86T
اگر به جدول مراجعه نماييم جلوي عدد 86 به وزن 530 كيلوگرم مي‌رسيم يعني هر تاير 185/65R14، 530 كيلوگرم بار را مي‌تواند تحمل نمايد.
2. شاخص سرعت (Speed Symbol): تايرهاي راديال داراي علامت ويژه‌اي هستند كه سرعت مجاز آن تاير را نشان مي‌دهد. اين علامت ممكن است بين اعداد سايز نوشته شود مثلاً 165SR-13 و يا جدا از اعداد سايز نوشته شود:
مثل 185/65R14-86T. در دو مورد فوق حروف S و T نشانه شاخص سرعت‌اند.
مثال اول: 165SR13 (S نشانه سرعت) / يعني حداكثر سرعت مجاز تاير فوق 180 كيلومتر در ساعت مي‌باشد.
مثال دوم: روش ديگر نشانه‌گذاري سرعت كه جدا از سايز تاير نوشته مي‌شود: 175/70R14-84T (T علامت سرعت) و يا مثلاً براي تاير پرايد 165/65R13-77T (T علامت سرعت)
3. اعداد باد و بار اعداد بار و بار حك شده بر روي تاير مشخص‌كننده حداكثر بار مجاز و باد مناسب براي تاير در آن شرايط است ولي لزوماً نمي‌بايست براي هر خودرو حداكثر ميزان باد را استفاده نمود. به عنوان مثال براي تاير 185/65R-14 مشخصات حداكثر باد و بار روي تاير عبارت است از:
MAXLOAD 530KG. (1168 LBS) AT250 KPA (36PSI) MAX PRESSURE
يعني حداكثر بار مجاز روي تاير 530 كيلوگرم است و حداكثر فشار بادي را كه مي‌توانيم براي هر تاير تنظيم نماييم PSI 36 است. البته با مراجعه به دفتر راهنماي خودرو پژوي 405 در مي‌يابيم كه فشار باد تاير را بايد بين 29 تا 31 PSI تنظيم نمود يعني نيازي نيست كه حتماً از PSI 35 فشار استفاده كرد. نكته قابل توجه اينكه هميشه مي‌بايست وقتي تايرها خنك هستند باد آنها تنظيم گردد. بهترين راه اين است كه 3 ساعت پس از توقف اتومبيل اقدام به اندازه‌گيري باد تاير بنماييم يا اينكه وقتي باد تاير را اندازه‌گيري نماييم كه خودرو بيش از 1 تا 2 كيلومتر حركت نكرده باشد.
4. پلاك سريال سريال تايرهاي توليد شده بيانگر هفته و سال توليد است. دو رقم اول از سمت چپ نشانه شماره هفته و دو رقم بعدي نشانه سال ميلادي توليد است. به طور مثال 1509 يعني هفته پانزدهم سال 2009 ميلادي (معادل تاريخ 20 تا 27 فروردين سال 1388) است. در سريال برخي از توليدكنندگان تاير، اطلاعات بيشتري مثل شماره پرس پخت هم ذكر مي‌شود كه براي مصرف‌كنندگان كاربردي ندارد.
5. PLY RATING يا P.R. (لايه معادل) در واقع نشان دهنده ميزان استحكام تاير است. به عنوان مثال تاير 4P.R از تاير 6P.R قدرت حمل بار كمتري دارد و براي پيدا كردن ميزان بار قابل تحمل توسط تاير بايد به حداكثر بار حك شده روي تاير مراجعه نمود. P.R يا ارزش لايه‌اي لزوماً تعداد لايه واقعي داخل تاير را مشخص نمي‌نمايد. تعداد لايه‌هاي واقعي به دليل استفاده از الياف بسيار قوي از تعداد لايه‌هاي اسمي كمتر است. مثلاً تاير 5.60-13 كه 4P.R مي‌باشد در بيشتر موارد 2 لايه واقعي دارد.
6. M&S يا M+S تايرهايي كه براي مصرف در يخ يا برف و نيز گِل و لاي طراحي شده‌اند اين علامت را روي ديوار دارند. معمولاً نوع آج اين تايرها عميق‌تر و درشت‌تر مي‌باشد و نيز فرمول خاصي براي قسمت رويه آنها مورد استفاده قرار مي‌گيرد كه عملكرد بهتر تاير را در اين شرايط ممكن مي‌كند. به اين تايرها اصطلاحاً برفي نيز مي‌گويند.
منظور از محدوده سرعت، حداكثر سرعتي است كه تاير تحت بار و باد مجاز و در شرايط ويژه آزمايشگاهي مي‌تواند مدت زمان معيني در آن سرعت حركت نموده و سالم باقي بماند.

ابتدای صفحه

شاخص بار(Load Index)

هر تاير با توجه به ساختار و تعداد لايه‌هاي بكار رفته در آن توان تحمل ميزان بار مشخصي را دارد. به عنوان مثال مجموع وزني كه چهار حلقه تاير يك خودروي سواري تحمل مي‌كند شامل مجموع وزن خودرو با باك بنزين پر و وزن سرنشينان به علاوه چند درصد اضافه بار مي‌باشد. بنابراين تايرسازان با توجه به اندازه تاير و مشخصات خودروي مربوطه و با استناد به استانداردهاي موجود، براي تايرهاي مختلف يك حداكثر تحمل ميزان بار معين مي‌كنند كه مطابق جدول زير، هر يك معرف مقدار حداكثر بار قابل تحمل توسط يك حلقه تاير مي‌باشند. به عنوان مثال تايري كه داراي شاخص بار 84 است مي‌تواند تا 500 كيلوگرم بار را تحمل كند. البته در حالت حداكثر بار، بايد به حداكثر سرعت مجاز تاير و نيز حداكثر فشار باد نيز توجه نمود.
LI مخفف عبارت Load Index‌مي‌باشد.
• طرح جهت‌دار : اين طرح كه در تاير خودروهاي سواري كاربرد دارد، علاوه بر پايداري مناسب هنگام حركت در جاده‌هاي خيس، در سرعت‌هاي بالا داراي تحمل و دوام بسيار خوبي است. طرح جهت‌دار داراي شيارهاي جانبي در دو طرف خط مركزي تاير و در يك جهت مي‌باشد. لذا هنگام نصب تاير روي رينگ بايد دقت نمود كه جهت شيارها با جهت حركت رو به جلوي خودرو همسو و هماهنگ باشد. بر روي ديواره‌هاي تاير جهت‌دار، جهت صحيح نصب تاير با شكلي شبيه فلش و عبارت Rotation‌ مشخص شده است.

شاخص بار

شاخص سرعت (Speed Symbol)

حداكثر سرعتي كه تاير مي تواند در شرايط اعمال حداكثر بار تحمل كند، "شاخص سرعت" ناميده مي‌شود. در استانداردهاي تاير، شاخص سرعت تاير را با استفاده از حروف الفباي لاتين نشان مي‌دهند كه اين حروف روي ديواره تاير درج مي‌شوند.
جدول شاخص‌هاي سرعت و علامت معرف هر رده سرعتي را در ذيل ملاحظه مي‌نماييد. به عنوان مثال تايري كه داراي شاخص سرعت T مي‌باشد در شرايط بار حداكثر (كه بر روي ديواره تاير قابل رويت است) قابليت تحمل سرعت تا 190 كيلومتر در ساعت در جاده استاندارد را دارد.
در صورتي كه روي تايري شاخص سرعت درج نشده باشد به توضيحات ذيل توجه نماييد:
- براي تايرهاي كاميوني با قطر رينگ 16 اينچ و بيشتر، شاخص سرعت J، يعني محدوده سرعت، حداكثر 100 كيلومتر در ساعت تعريف مي‌گردد.
- براي تايرهاي وانتي PR 10و 8 با قطر رينگ 14 تا 16 اينچ، شاخص سرعت L، يعني محدوده سرعت، حداكثر 120 كيلومتر در ساعت تعريف مي‌گردد.
- براي تايرهاي سواري با قطر رينگ 13 و 14 اينچ، با شاخص سرعت P، يعني محدوده سرعت، حداكثر 150 كيلومتر در ساعت تعريف مي‌گردد.

شاخص سرعت

ميزان باد مجاز (Inflation Pressure)

باد فشرده داخل تاير در حقيقت حمل‌كننده اصلي بار خودرو است و سنگيني مجموعه خودرو را تحمل مي‌كند. لذا نقش باد در عملكرد تاير بسيار حساس و تعيين‌كننده است. در صورتي كه باد تاير از حد مجاز كمتر باشد سرعت استهلاك تاير به شدت افزايش خواهد يافت، اما بديهي است كه افزايش باد بيش از حد مجاز نيز منجر به مشكلات متعددي شده، بر عمر و ايمني تاير تاثيرات نامطلوبي خواهد داشت. معمولاً ميزان باد بهينه تاير هر خودرو توسط سازنده تاير پس از عبارت Max Inflation Pressure بر روي ديواره تاير درج مي‌گردد.
نسبت منظر يك تاير عبارت است از: نسبت ارتفاع مقطع تاير به عرض مقطع آن. مثلاً سري 70، يعني اينكه ارتفاع مقطع تاير 70% عرض مقطع آن مي‌باشد. بنابراين در تايرهايي با سري (نسبت منظر) كمتر، ارتفاع ديواره كوتاهتر است.
1. شاخص عمق آج مجاز در صورتي كه تاير عمق آج كمي داشته باشد و يا صاف شده باشد ترمزگيري و كشانش خودرو بسيار ضعيف خواهد شد در اغلب تايرها 6 علامت مثلثي روي شانه تاير وجود دارد كه نشان دهنده‌هاي شاخص آج تاير هستند. در اين ناحيه 6 اگر از بالا به آج تاير نگاه كنيد يك نوار برجسته كف شيارهاي تاير خواهد ديد ارتفاع برجستگي اين نوارها 6/1 تا 8/1 ميليمتر است. وقتي آج تاير سائيده شد و به اين علامت‌ها رسيد مي‌بايست تاير را از زير خودرو خارج نمود و از تاير نو استفاده كرد در غير اين صورت ترمزگيري اتومبيل بسيار ضعيف خواهد شد، در پيچ جاده كنترل خودرو كمتر شده و نيز هنگام حركت كشانش ضعيف خواهيم داشت.
2. مشخصات ساختاري تاير اغلب شركت‌ها جزئيات مربوط به ساختار تاير را نيز روي بدنه تاير حك مي‌نمايند. به عنوان مثالممكن است روي ديواره تاير چنين حك شده باشد:
Tread Plies: 2 steel + 1 polyester
Sidewall Ply: 1 Polyester
مفهوم اين است كه در بدنه اين تاير از يك لايه نخ پلي‌استر و در زير آج تاير از 2 لايه سيم فولادي استفاده شده است. چون لايه بدنه در واقع از زير آج نيز مي‌گذرد زير آج 2 لايه سيم و 1 لايه پلي‌استر قرار دارد. اغلب تايرهاي راديال جديد حاوي يك لايه تقويت‌كننده نايلوني نيز روي سيم‌ها هستند بنابراين ساختار حك شده روي ديواره اين تاير چنين است:
Tread Plies: 2 steel + 1 polyester + 1 nylon
Sidewall Ply: 1 Polyester

ساختار راديال

ساختار تاير راديال با حك حرف R در بين نوشته اندازه تاير مانند 215/65R15 يا 165R13 مشخص مي‌شود. در ضمن روي ديواره تايرهاي راديال كلمه RADIAL نيز حكاكي شده است. شاخص بار تايرهاي مختلف، حداكثر باري كه مي‌تواند در سرعت مرتبط با شاخص سرعت و در شرايط معين سرويس بر روي هر تاير اعمال گردد.

ابتدای صفحه

نكاتي در مورد نحوه صحيح نگهداري و مصرف تاير و تيوب

1. انبارداري تاير

در نگهداري طولاني مدت تاير بايد به نكات زير توجه نمود:
• حتي‌الامكان از نگهداري تاير بر روي زمين آلوده به حلال‌هاي نفتي و يا روغن خودداري گردد چون اين امر موجب متورم شدن لاستيك و نفوذ روغن يا حلال به داخل اجزا تاير مي‌شود. ترجيحاً بهتر است تايرها بر روي قفسه‌ها و خرك‌هاي مخصوص اين كار و به صورت عمودي نگهداري گردند.
• از نگهداري تاير در محيط خيلي گرم خودداري گردد.
• با توجه به اينكه تايرهاي توليد داخل غالباً‌ فاقد پوشش پلاستيكي مي‌باشند بهتر است محل نگهداري آنها طوري انتخاب گردد كه از تابش مستقيم آفتاب به آنها پيشگيري شود.
• از قراردادن تايرها بر روي يكديگر و به تعداد زياد در طولاني مدت خودداري شود در اين حالت حداكثر تعداد تايرهاي سبك 10 و تايرهاي سنگين از 8 حلقه نبايد بيشتر شود. در صورتي كه به هر دليل مجبور به انجام اين كار هستيد هر 2 يا 3 هفته يكبار تايرها را به نحوي دوباره چيني نماييد كه تايرهاي روئي به زير و تايرهاي زيري به رو منتقل گردند.

2. انبارداري تيوب

در انبارداري تيوب نيز بايد به نكات زير توجه نمود:
• تيوب را دور از مولدهاي حرارت (مثل بخاري و يا رادياتور) و دور از نور مستقيم و يا حتي غيرمستقيم آفتاب نگهداري نماييد. براي اين منظور بهتر است تيوب‌ها در داخل كيسه‌هاي پلاستيكي سياه رنگ و يا كارتن نگهداري شوند.
• از نگهداري تيوب به صورت تاخورده در طولاني مدت خودداري شود. زيرا تيوب از گوشه‌هاي محل تاخوردگي دچار ترك خواهد شد. در صورتي كه ناچار از نگهداري تيوب به صورت تازده مي‌باشيد بهتر است محل تاخوردگي را هر از گاهي عوض نماييد.
• بهترين حالت نگهداري تيوب بازكردن آن در داخل تاير مي‌باشد به هر حال براي جلوگيري از ترك در محل تاخوردگي سوزن تيوب را باز نماييد تا كمي هوا در داخل تيوب وارد شود تا از شدت تاخوردگي بكاهد.

ابتدای صفحه

3. رينگ كردن تاير و تيوب

• كنترل رينگ از نظر نداشتن تاب، نداشتن نقاط تيز و برنده در محل تماس با تيوب و سالم بودن لبه‌هاي رينگ لازم خواهد بود.
• براي جلوگيري از ايجاد چروك تيوب در يك ناحيه و كشيدگي بيش از حد آن در ناحيه ديگر بايد دقت شود كه حتي الامكان تيوب به طور يكنواخت به داخل تاير هدايت شده و نيز زدن باد مخصوصاً در شروع كار تدريجي باشد.
• لازم است براي جلوگيري از چسبيدن تيوب به داخل تاير و نيز جابجائي راحت‌تر آن در داخل تاير از پودر نرم كربنات كلسيم يا پودر تالك استفاده شود. لازم به ذكر است كه درون تاير بايد با پودرهاي فوق‌الذكر آغشته شده و از پاشيدن پودر درون تاير خودداري شود. پودر اضافه درون تاير خود مي‌تواند باعث پنچري تيوب گردد.
• در برخي از اندازه‌هاي ميني‌بوسي يا وانتي لازم است از تيوب‌هاي با والو كج استفاده گردد. در چنين مواقعي از كج كردن دستي لوله والو خودداري گردد چون احتمال شكستن لوله و نشت هوا خواهد بود.
• در موقع رينگ كردن تاير به دايره زرد رنگ روي جداره تاير توجه نماييد اين دايره نشان‌دهنده محل قرارگرفتن والو تيوب خواهد بود. • حداكثر ميزان باد تاير با توجه به مقادير توصيه شده بر روي ديواره تاير باشد (در اين مورد به طور جداگانه صحبت خواهد شد)
• بهترين شيوه رينگ كردن تايرها استفاده از دستگاه مخصوص اين كار است. انجام اين امر براي تايرهاي راديال تيوبلس اجباري است.

4. بالانس مجموعه رينگ و تاير

تايري كه بالانس نشده خصوصيات فرمانگيري نامناسبي داشته و نيز عمر كمي خواهد داشت علاوه بر آن به سيستم جلوبندي و تعليق خودرو نيز صدمه مي‌زند. تاير را به همراه رينگ بالانس نماييد تا هم از زدن تاير (لرزش فرمان) حين رانندگي بكاهيد و هم دوام تاير را افزايش دهيد. لازم است پس از انجام هرگونه پنچرگيري چنانچه تاير از رينگ خارج مي‌شود نسبت به بالانس مجدد چرخ اقدام گردد. با توجه به سرعت و خصوصيات خودروهاي جديد بالانس استاتيك جوابگو نيست و الزاماً بايد چرخ بالانس ديناميك شود. از محكم بودن اتصال سرب به لبه رينگ مطمئن گرديد.

5. انتخاب باد صحيح براي تاير

انتخاب باد صحيح براي تاير و كنترل در ثابت بودن اين باد در ايمني، دوام و عملكرد تاير و نيز مقدار مصرف سوخت نهايت اهميت را دارد.
انتخاب باد مناسب براي تاير با توجه به وزن مجموعه خودرو و سرنشينان و يا بار آن صورت مي‌گيرد معمولاً مقدار حداكثر بار و يا سرنشينان خودرو بر روي بدنه تاير حك مي‌شود. در تايرهاي سواري مي‌توان براي حالت عادي كه خودرو تقريباً با نصف سرنشين حركت مي‌كند حدود 2psi از مقدار باد ماكزيمم كم كرد.
براي تاكسي‌ها و خودروهاي ديگر كه معمولاًٌ با سرنشين كامل حركت مي‌كنند بايد باد ماكزيمم را تنظيم نمود
پربادي: باد بيش از حد باعث سخت شدن ديواره‌هاي تاير شده و پستي و بلندي‌هاي سطح جاده باعث ارتعاشات و تكان‌هاي خودرو خواهد شد. علاوه بر مورد بالا پر بادي باعث مدور شدن قسمت وسط تاير و در نتيجه سايش اين ناحيه مي‌گردد كه اين امر به نوبه خود بر دوام تاير تاثير نامطلوبي دارد.
كم بادي: تاثير كم بادي بر ايمني و دوام تاير بسيار چشمگير بوده و به همين دليل بايد به آن توجه زيادي نمود. تاير كم باد (تايري كه باد مناسب با بار وارده را ندارد) سطح تماس زيادي با جاده داشته و اين امر باعث ايجاد اصطكاك بيشتر تاير با جاده شده و در نتيجه مقدار مصرف سوخت خودرو افزايش مي‌يابد و تاير بيشتر گرم مي‌شود به طوري‌ كه در موارد حاد باعث دو پوستي آن نيز مي‌گردد. كم بادي خفيف موجب مي‌شود سايش تاير مخصوصاً در شانه‌ها بيشتر شود.
با توجه به موارد بسيار مهم فوق بايد بيشترين توجه مصرف‌كنندگان به كنترل ماهانه فشار باد تايرها باشدو براي صحت انجام اين كار لازم است:
1. از سالم بودن و كاليبره بودن درجه باد خودرو اطمينان داشته باشيد.
2. توجه نماييد كه باد تاير در حالت سرد تنظيم مي‌گردد و يا اگر تاير گرم است متناسب با اين گرما بايد باد بيشتري به تاير بزنيد.
3. همواره در پوشش (Cap)‌ والو را پس از بادزدن تاير ببنديد در صورتي كه والو نشتي داشته باشد در پوش تا حدودي از اين نشتي جلوگيري خواهد نمود. در صورتي كه والو نشتي داشته باشد مي‌توان پيچ مغزي والو را سفت نمود تا از خروج هوا جلوگيري كند.

ابتدای صفحه

• فشار باد تاير در مواقع خاص

عموماً توصيه شده است تا از فشار باد معمولي تاير در جاده‌هاي خاك، گِلي، برفي و غيره استفاده شود. با اين حال در شرايط ويژه‌اي كه ميزان چنگ‌زني كاهش مي‌يابد مي‌توان با كاهش فشار باد به مقدار جزئي، موجب بهبود چنگ‌زني تاير شد.
جاده گلي: در شرايط كاملاً گِلي، كم كردن فشار باد باعث افزايش اندازه سطح تماس تاير با جاده شده و قابليت حركتي تاير را بالا مي‌برد.
جاده برفي: در جاده برفي فشار باد معمولي تاير را تغيير ندهيد. فقط در صورتي كه ناهمواري جاده برفي زياد باشد كاهش فشار باد به جلوزدن و غلتيدن تاير كمك مي‌كند.
جاده سنگلاخي: در مسير سنگلاخي فشار باد معمولي را نبايد تغيير داد. كاهش فشار باد موجب صدمه ديدن تاير و حتي تركيدن آن مي‌گردد.
جاده ماسه‌اي: كاهش فشار باد تاير به غلتيدن و جلوبردن تاير و خودرو در جاده شني و ماسه‌اي كمك مي‌كند.
جاده خيس: فشار باد تاير را تغيير ندهيد.
به طور كلي هيچگاه نبايد فشار باد تاير كمتر از حداقل فشار باد توصيه شده توسط سازنده باشد و پس از بازگشت به جاده معمول آسفالته فوراً بايد فشار باد تاير را به حالت معمولي برسانيد.

بار تاير

ميزان حداكثر تحمل بار هر تاير روي ديواره آن قابل مشاهده است و تحت هيچ شرايطي نبايد ميزان بار وارده بر تاير از حداكثر تحمل آن تجاوز نمايد. بايد به خاطر داشت كه تاير تنها هنگامي قادر به تحمل حداكثر باشد.
كنترل ميزان باري كه به چرخ‌ها وارد مي‌شود از طريق بارگذاري صحيح خودرو ميسر است. در صورتي كه بار روي خودرو در وسط كفي يا محفظه بار قرار نگيرد، ميزان فشار بار در يك طرف بيش از طرف ديگر خواهد بود و اين پديده به خصوص در سرپيچ‌ها مي‌تواند بر ميزان بار اعمالي به چرخ‌ها بيفزايد.

6. بار وارد بر تاير

ميزان حداكثر تحمل بار وارد بر هر تاير روي ديواره آن قابل مشاهده است و تحت هيچ شرايطي نبايد ميزان بار وارده بر تاير از حداكثر تحمل آن تجاوز نمايد. بايد به خاطر داشت تاير فقط هنگامي قادر به تحمل حداكثر بار مجاز وارد بر آن است كه فشار باد داخل آن نيز حداكثر باشد. كنترل ميزان بار وارد بر چرخ‌ها از طريق بارگذاري صحيح خودرو ميسر مي‌باشد. در صورتيكه بار روي خودرو در وسط كفي يا محفظه بار قرارنگيرد ميزان فشار بار در يك طرف بيشتر از طرف ديگر خواهد بود و اين پديده به خصوص در سر پيچ‌ها مي‌تواند بر ميزان بار اعمال شده بر چرخ‌هاي يك سمت بيفزايد.

7. تنظيم سيستم تعليق و شاسي

تنظيم نبودن جلوبندي و شاسي و به خصوص موازي نبودن چرخ‌ها علاوه بر تاثيرات نامطلوب در كاركرد خودرو، تايرها را به شدت دچار فرسايش مي‌كند. لذا در صورت بروز سايش غيرمعمول در تاير فوراً بايد پس از كنترل فشار باد، سيستم تعليق فرمان و جلوبندي را كنترل نمود و از صحت عملكرد آن مطمئن شد.

شاخص بار

8. كستر و كمبر (Caster & Camber):

كستر (Caster): مطابق شكل عبارت است از انحراف محور بوش سگدست به جلو (منفي) يا عقب (مثبت) نسبت به محور قائم فرمان. هميشه كستر صحيح، مثبت است. به عنوان مثال در يك دوچرخه دو شاخه جلو كمي جلوتر از دسته فرمان دوچرخه قرارگرفته و در اينجا كستر مثبت است. كستر مثبت به حركت خودرو در مسير مستقيم كمك مي‌كند.
كمبر (Camber): كمبر عبارت است از انحراف بالاي چرخ از بدنه خودرو به داخل (منفي) يا به خارج (مثبت). كمبر صحيح موجب مي‌شود تا سطح آج تاير به طور كاملاً صاف روي سطح جاده قرار بگيرد. در صورتي كه كمبر به مقدار زيادي منفي باشد (چرخ‌ها به طرف داخل) باعث مي‌شود تا لبه شانه‌هاي داخلي تاير سريع‌تر ساييده شود. بر عكس كمبر مثبت به مقدار زياد موجب فرسايش سريع‌تر لبه شانه‌هاي بيروني تاير مي‌شود.

9. همگرايي (Toe-in) و واگرايي (Toe-out) چرخ‌هاي جلو

در صورتي كه لبه جلويي چرخ‌ها نسبت به لبه عقبي چرخ‌ها به هم نزديك‌تر باشند چرخ‌ها همگرايي دارند. در حالت عكس آن واگرايي است. همگرايي، تمايل چرخ‌ها را براي واگرايي تحت شرايط حركت قدرتي خودرو نظير شتاب زياد يا سرعت‌هاي بالا خنثي مي‌كند. همچنين واگرايي تمايل چرخ‌هاي جلو را به همگرايي هنگام چرخش در سرعت‌هاي بالا خنثي مي‌كند.
همگرايي بيش از حد موجب سايش لبه داخلي آج تاير مي‌شود. همچنين واگرايي زياد باعث سايش لبه بيروني آج مي‌گردد.

toe-in
ابتدای صفحه

10. چرخش ادواري تايرها

به منظور خنثي‌كردن اثرات لاستيك‌سائي و نيز براي اينكه تايرها به طور يكنواخت سائيده شوند و دوام يكسان داشته باشد مي‌بايست تايرها را زير خودرو جابجا كرد. مي‌بايست تايرهاي راديال را هر 000,10 كيلومتر و تايرهاي باياس را هر 5000 كيلومتر زير ماشين جابجا كرد. بسته به اينكه تاير زاپاس را نيز بخواهيد در اين امر شركت دهيد از يكي از چهار روش زير استفاده نماييد.
پس از تعويض تايرها با يكديگر مجدداً باد تاير را چك كرده و از محكم بودن پيچ‌هاي چرخ اطمينان حاصل نماييد.

11. تعمير تاير

با توجه به نقش و اهميتي كه تاير در ايمني خودرو و سرنشينان آن دارد هر نوع صدمه‌اي كه به خصوص به ناحيه طوقه و منجيد تاير وارد شود قاعدتاً بايد از ادامه مصرف آن تاير صرف‌نظر نمود. تعمير تاير به هيچ وجه مورد تاييد تايرسازان نيست.، علي‌رغم اين قاعده چنانچه به هر دليلي مجبور به تعمير تاير باشيد بهتر است در نحوه تعمير و استفاده از اين تاير به نكات زير توجه فرماييد:
• اطراف محل پارگي منجيد با سمباده نرمي ساييده شود.
• محل حفره ايجاد شده بايد با لاستيك ويژه تعمير تاير پر شود.
• از وصله‌هاي تعمير تاير به خصوص و استاندارد متناسب با اندازه تاير و ميزان صدمه استفاده شود.
• از قرار دادن تكه‌هاي منجيد و يا نوار لاستيكي متفرقه به داخل تاير جداً خودداري شود.
• پس از تعمير تاير با توجه به بهم‌خوردن بالانس، تاير حتماً بالانس مجدد گردد.
• حتي‌الامكان از چنين تايرهايي فقط براي زاپاس، و با اعمال حداكثر احتياط استفاده شود.

نگهداري تاير، تيوب و نوار دور رينگ (فلپ)

به طور كلي تاير، تيوب و نوار نسبت به عوامل جوي بسيار تاثيرپذيرند و همچينن بايد از نگهداري آنها در مجاورت مواد شيميايي اجتناب نمود. با توجه به مراتب فوق براي نگهداري مناسب تاير، توجه به نكات ذيل ضروري است:
تاير را در محل خشك و خنك، زير سقف نگهداري نموده، از قراردادن آن در معرض نور مستقيم خورشيد و ديگر منابع حرارتي خودداري كنيد. از قراردادن تاير در معرض منابع توليد ازون مانند خورشيد، مراكز جوشكاري، لامپ‌هاي بخار جيوه و كابل‌هاي فشار قوي خودداري نماييد.
وجود مواد شيميايي نظير نفت، گريس و غيره در انبار و مجاورت تاير موجب تخريب اجزاي تاير مي‌گردد. لذا در تميز نگهداشتن محل نگهداري تاير و يا تيوب و نوار دقت نماييد.
حتي‌الامكان تايرها را به صورت عمودي روي قفسه‌هاي مناسب نگهداري كنيد. در صورتي كه تايرها را به حالت افقي روي يكديگر قرار‌مي‌دهيد، نبايد ارتفاع چيدن آنها از 5/1 متر تجاوز نمايد.

نصب تاير

عموماً هنگام نصب تاير با اجزاي ديگري نظير رينگ، تيوب، نوار و ولو روبرو هستيم. البته در مورد تايرهاي سواري از نوار استفاده نمي‌شود و يا در تايرهاي بدون تيوب (تيوبلس)، تيوب به كار نمي‌رود. اما براي كامل بودن مطالب به ذكر نكاتي در ارتباط با نحوه استفاده از اجزا فوق مي‌پردازيم.

انتخاب و نصب رينگ مناسب

رينگ نيز مانند تاير داراي ابعادي است كه بر روي بدنه آن نوشته مي‌شود. اين ابعاد شامل عرض رينگ و قطر آن مي‌باشد. به عنوان مثال رينگي با ابعاد 14×5 عرض 5 اينچ و قطر 14 اينچ دارد. علامت × به مفهوم يك تكه بودن رينگ است و يا رينگي به ابعاد 7.50-16 داراي عرض 50/7 اينچ و قطر 16 اينچ مي‌باشد. علامت "-" به مفهوم چند تكه بودن رينگ است. علاوه برابعاد رينگ، شكل مقطع رينگ نيز با حروفي از قبيل J, V, . . . بر روي بدنه حك مي‌شودكه بايد رينگ استاندارد خودرو و تاير مطابقت داشته باشد.

ابتدای صفحه

انبارداري تاير

آج و ديواره تايرها از آميزه‌هاي ساخته شده‌اند كه در مقابل نورخورشيد و ازون موجود در هوا مقاومت مي‌نمايند، با اين حال مي‌بايد تايرهاي انبار شده را در مقابل اين دو عامل محافظت نمود. مهم‌ترين مسئله، رعايت اين نكته است كه ابتدا از تايرهاي استفاده كنيم كه زمان طولاني‌تري را در انبار سپري نموده‌اند (قانون پيش ورود- پيش خروج يا FIFO)
وقتي قرار است زماني طولاني تايرها را نگهداري كنيم شرايط ايده‌ال، يك محيط خنك، خشك، تاريك و عاري از جريان شديد هواست. از دماي بالا در محل نگهداري تايرها بايد پرهيز نمود چون بسيار مخرب است. سعي كنيد محل نگهداري تاير تميز بوده و عاري از روغن و گريس باشد همچنين بنزين و حلال‌هاي نفتي موجب تخريب يا متورم شدن لاستيك مي‌شوند.
بايد به اين نكته دقت نمود كه موتورهاي برقي توليد ازون مي‌نمايند و ازون موجب تخريب لاستيك و بروز ترك‌هاي ريز روي آن مي‌شود و از اين رو بايد تاير را از موتورهاي الكتريكي دور نگه داشت. سعي كنيد انبار تاير تاريك باشد يا حداقل نور مستقيم خورشيد به داخل آن نتابد. مي‌توان به اين منظور سطح شيشه‌هاي انبار را با رنگ آبي پوشاند كه باعث مي‌شود نور ملايم روز كه بي‌ضرر است به داخل بتابد. وقتي تايرها را به صورت افقي روي هم قرار مي‌دهيد ارتفاع آن را كم يا با حروف سفيد را طوري روي هم قرار دهيد تا ناحيه سفيد روي هم قرار گرفته تا لكه از ناحيه سياه به سفيد سرايت نكند.
انبار كردن تايرهادر ناحيه سرباز نامطلوب است. اگر مجبور هستيد كه اين كار را انجام دهيد بهتر است در زير تايرها پالت قرار دهيد و روي آنها را با يك پوشش كدر و ضدآب بپوشانيد. هنگام مصرف چنين تايرهايي مي‌بايد آنها را به دقت بازديد نماييد تا مطمئن شويد عاري از خاك يا موارد خارجي هستند همين طور از اگر داخل تايرها آب جمع شده آن را خشك نماييد.

ابتدای صفحه

نگهداري و مراقبت از تاير بر روي رينگ يا در شرايط سرويس

وقتي قرار است يك وسيله حمل و نقل به مدت زيادي بي‌حركت نگهداري شود بايد با زدن جك و قراردادن وسيله مناسبي زير محورها سطح آن را از زمين بالاتر آورد تا نيروي وزن خودرو روي تايرها وارد نشود. بايد سعي كرد كه در اين حالت خودرو زير چادر نگهداري شود در غير اين صورت مي‌بايست روي تايرها را با يك پوشش كدر و ضدآب پوشاند. اگر بالا آوردن سطح خودرو و از زمين امكان‌پذير نباشد بايد فشار باد تايرها را به حد فشار باد سرويس رساند. در اين حالت نيز خودرو و يا تايرها مي‌بايست با چادر يا پوشش ديگري پوشانده شوند. همچنين بار خودرو تا حد امكان كاهش يابد تا وزن روي تايرها به ميزان حداقل باشد خودروهاي نگهداري شده را بايد حداقل هر دو هفته يكبار حركت داد تا دقيقاً همان نقطه از تاير روي زمين قرارنگيرد و تحت خمش دائم نباشد.
سطحي كه خودرو روي آن قرار دارد بايد ترجيحاً تراز، سفت و محكم باشد. همچنين اين سطح بايد عاري از روغن، قير، بنزين يا گريس باشد. اگر سطح روي زمين آسفالت نيست مي‌بايست محل قرارگرفتن تاير روي زمين كاملاً از شن و سنگ ريزه پاك شود. در صورتي كه سطح زمين داراي قير، گازوئيل و يا روغن تثبيت شده است نبايد خودرو را روي آن نگه داشت. پس از اينكه خودرو دوباره به سرويس بازگردانده شد مي‌بايست فشار باد كليه تايرهاي آن را تنظيم كرد. اگر تاير زير خودرو به مدت زيادي باقيمانده باشد در يك نقطه دچار پهن‌شدگي مي‌شود اگر تاير در يك اتوبان استفاده شود اين نقطه پهن پس از حدود 40 كيلومتر از بين مي‌رود. براي تايرهاي كشاورزي براي مصرف عادي اين نقطه پهن پس از مدت كوتاهي از بين مي رود. براي استفاده صحيح از تاير در شرايط سرويس رعايت باد و بار مجاز و نيز رعايت سرعت نهايت اهميت را در دوام و طول عمر تاير دارد. براي جلوگيري از گُل‌كندگي تاير از فرمان‌گيري درجا حتي‌الامكان بايد خودداري شود. رعايت اين امر در خودروهاي جديد كه داراي فرمان هيدروليك مي‌باشند و فرمان با سهولت زيادي حركت مي كند مهم است.
براي جلوگيري از صدمات احتمالي به ديواره‌هاي تاير دقت نماييد كه در زمان پارك خودرو از كشيده شدن تاير به كنار جدول پرهيز شود.
در عبور از موانع و دست اندازها از عبور چرخ‌ها از روي آنها خودداري و در صورت اجبار در عبور از آنها، اين كار را با حداقل سرعت ممكن انجام دهيد.



ابتدای صفحه